نفع دهد و نسخه او همان است كه در قول بوعلى گذشت ليكن در اينجا وزن لك مغسول چهار درم است . و اگر در آن دو درم گل سرخ و هفت دانه انجير و دو درم باديان و ده دانه مويز با تخم بيفزايند بهتر باشد و آب گرم نزديك بيمار داشتن و تن او را بچادر صفيق پوشيدن چنانچه بخار آب به بدن رسد و سر بيمار از چادر بيرون باشد در تبرز بثور و تفتيح مسام قوى الاثر است اما اگر نبض و نفس متغير باشد و غشى و حرارت مفرط و سياهى زبان پيدا بود زنهار به ادويهء حاره دست نبرند و به همان تدبير سابق كه مذكور شد از تجرع آب سرد و تن را بجامهء گرم پوشيدن و هواى خانه معتدل داشتن و عطريات بارد بويانيدن مشغول بايد بود و در اين حالت به جهت تفتيح مسام غير از تبخير به آب گرم چنان كه مذكور شد به كار نتوان داشت و آن هم بنوعى كه تلواسه و اضطراب نيارد . [ مؤلف مجمع الجوامع ] مؤلف مجمع الجوامع گويد كه آشاميدن آب نارجيل تازه و خائيدن مغز تازهء آن و فرو بردن آب آن حافظ كام و حلق و قصبهء ريه و مريست از بروز آبله و رانها و معين بر بروز و ظهور آن است به زودى به ظاهر بدن . صفت نقوع نافع و معين بر بروز جدرى به آسانى انجير زرد سه عدد باديان عنب العثلب هر واحد يك درم برگ لاله نيم درم نخود پنج درم گل نيلوفر پنج درم در عرق عنب العثلب و عرق بيخ كاوى و عرق زدرك و عرق گاو زبان هر يك بيست و پنج درم شب خيسانيده صبح ماليده صاف نموده خاكشى سنگ شوسه درم عرق كاوى سه درم اضافه نموده لك خام غير مغسول يك درم سائيده بر آن پاشيده بخورانند . و اگر عرق زدرك و عرق گاو زبان حاضر نباشد عوض آن آب زردك با پوست كوبيده فشرده هشت درم برگ گاو زبان يك درم در نقوع داخل نمايند . و اگر زردك خشك باشد جوكوب نموده اضافه نقوع نمايند . صفت مطبوخ شديد النفع باديان عنب العثلب كتيرا لك خام هر يك يك درم انجير زرد سه عدد در آب جوشانيده صاف نموده با شربت عناب دو درم خاكشى سنگ‌شو بخورانند روزى سه مرتبه . و اگر در مزاج گرمى زياده باشد باديان داخل نكنند . و اگر شربت عناب حاضر نباشد ده دانه عناب در جوش داخل نمايند . نوع ديگر مويز منقى عناب هر يك ده دانه گاو زبان عنب العثلب لك خام هر يك يك درم برگ گل لايه يك دانگ انجير سه عدد زردك يك عدد جوشانيده صاف نموده به اضافهء دو درم خاكشى سنگ‌شو يك دانگ مرواريد ناسفته سائيده با پنج درم عرق كاوى يا جمار نخل بخورانند و بالاى آن جوشانده دهند . نوع ديگر اگر سرفه نباشد تخم كاسنى يك مثقال تخم كشوث دو درم كتيرا باديان هر يك يك درم بيخ باديان بيخ كاسنى هر يك يك و نيم درم جوشانيده صاف نموده با دو درم شربت ورد يا گلقند بدهند . و اگر ماده كم باشد مطبوخ باديان يك درم انجير سه دانه كافى است . و اگر در مزاج گرمى بسيار نباشد هفت دانه مويز منقى هم داخل توان كرد و بايد كه هر يك از اين مطبوخات در روزى دو سه دفعه بدهند . و اگر از درد كف دست و پا در برآمدن آبله شكايت بسيار كند دست و پاى را در آب گرم بگذارند تا دانه‌ها به آسانى برآيد . و اگر از خشكى دماغ شكايت باشد يا به سبب آن و گرمى در حواس اختلالى يابند چند قطرهء شير دختران يا خر يا بز در بينى و گوش مكرر چكانند . و اگر از اين ترطيب حاصل نشود پارچه را در شير تر كرده بر تارك سر بنهند . و اگر طپش قلب عارض گردد و گرمى بسيار باشد پارچه را به عرق بيدمشك يا عرق صندل يا عرق بيد ساده تر كرده بر سينه نهند و قدرى مرواريد با عرقيات مذكوره يا عرق نيلوفر يا آب سرد بخورانند . و گفته‌اند كه اگر مغز تخم كنار سائيده مقدار يكى به آب سرد بخورانند نفع كلى حاصل شود و دانه‌ها نيز بروز كند . و اگر در اين ايام بجاى غذا شير گاو را جوش دهند تا ثلث يا نصف آن برود و سرد كرده بالائى آن دور نموده بخورانند بهتر است . و اگر براى رفع غائله لينت شكم و اعانت بر بروز كتيرا و لك خام از هر يك نيم ماشه تا يك ماشه سوده بر آن پاشند بهتر است و گاهى با اندكى نبات يا قند سياه كهنه شيرين كرده مىدهند و يا شيربرنج كم شيرين و يا شير فالوده نشاسته و يا عدس مقشر و يا مونگ مقشر و يا ماش و يا لوبيا تنها يا با زردك به آب پخته بىنمك و روغن يا با نمك بسيار كم و روغن بادام با شيره آن با چلاو يعنى خشكه خورانند . و اگر اين را نتواند خورد برنج كوفته به آب پخته بىشيرينى يا به قدرى نبات يا شربت كاوى يا شربت عناب يا به آب انجير جوشانيده يا خيسانيده بدهند . صفت دواى ملوكى كه در صورت قلت در وقت ماده همين كفايت باشد گل سرخ عنب العثلب گاو زبان باديان هر يك دو توله زردك مع پوست كه استخوان آن دور كرده باشند نيم‌كوفته نخود غير مقشر هر يك پنج توله برگ گل لاله شش ماشه عناب پنجاه دانه در سه آثار آب خيسانيده عرق كشند و هر روز در مقدار بيست تولهء آن انجير زرد شش دانه خيسانيده صاف كرده و حصه نموده در يك حصه آن شش ماشه خاكشى سنگ‌شو اضافه كرده اولًا مقدار قى تا يك ماشه هر يك از مرواريد ناسفته سائيده و لك خام سائيده با شربت كادى يا جمار سرشته تناول نمايند و بالاى آن عرق مذكور را به اضافهء عرق كادى يا جمار يك توله بنوشانند و حصهء دوم را آخر روز با مرواريد سوده بدهند و